blog aan mijn been

de obsessie van Bart De Wever

Weer heeft De Wever het woord genomen en weer ratelt hij zijn zelfde boodschap af: de staking is het werk van de Waalse socialistische vakbond, in Vlaanderen wil men aan het werk blijven.

Ik hoop dat de staking in Vlaanderen massaal zal opgevolgd worden zodat  de mantra’s van De Wever ontmaskerd worden. Ik snap echt niet hoe een intelligent mens zou geobsedeerd kan zijn door een vijandbeeld. En al evenmin begrijp ik dat 40% van de Vlamingen daarin lijkt mee te gaan. Misschien omdat het een gemakkelijkheidoplossing is: schuif alle ‘ellende’ maar af op die vervloekte Walen en vooral op de rode Walen?

In elk geval maakt de obsessie van De Wever iedereen duidelijk waar zijn partij voor staat: een rigoureus antisyndicalisme. De NVA heeft in alle klaarheid kant gekozen: voor de patroons en voor de financiële markten en de ratingbureaus, en tegen de klasse van loontrekkenden en tegen de vervangingsinkomens. Hoelang nog zullen zij daarmee in Vlaanderen scoren?

de haan 29 jan. 12

het geringe

zing van het geringe

alles wat men vinden zal

in de schemer van een zolder

een kraal van namaakparels

die men in een kistje bleef bewaren

omdat ie toch de eerste was

zing van vrede om de kleine dingen

zoals jouw stappen in een lege straat

wanneer achter een gesloten gevel

een dapper haantje kraait

dichters doen de namen aan

als havensteden en hun kroegen

en een deerne  van faam

naar wie alle scheepslui vroegen

neen toch, zing toch

van het geringere dat zich

vinden laat op zolder:

het dambord van een vader

tegen wie je wel eens winnen mocht

en de soldaatjes, indiaantjes

die een moeder voor je verjaardag kocht

en het prentenboek dat je verkreeg

door zegeltjes te sparen: wie heeft

de prenten die ontbreken, van wie

zijn de sporen aan de bladen?

van het geringe wil ik zingen

de knikkers in hun beursje

de blokfluit van plastic

dingen bekomen voor een prijsje

en samen zijn ze het woordje ik

voetjes van ivoor

zou je haar gezicht omschrijven:

een omzichtige glimlach, het neusje

met de spitse vleugels, de lippen

bewegend van listig naar verlegen

meest van al is jou bijgebleven

de kleine schoentjes in oudroze,

voetjes om te zoenen, dacht je

met de pathos van een Rus,

een prins en idioot

ze kon onder je oksel door,

een onderdeurtje, reebruin

haar ogen alsof er barnsteen

gehecht was aan ivoor

zo’n beeldje wil je van haar

maken, een kleinood uit

een wisseling van eeuwen

toen een meisje op een jongen

leek en een jongen op een engel

alleen de vleugels ontbraken

om haar op te laten als een postduif

naar een onbestemd adres:

ze zou het zelf wel vinden,

ze had er het bekje voor, de ogen

om meer te vermoeden dan men

roekeloos kan zoeken

haar kleine voeten, wil je onthouden,

in dat tedere oudroze, je voelde jou

een dronken Rus, diep gebogen

om de grond te eren met een kus,

de grond waarover ze heen zou gaan

maar nooit verdwenen uit je ogen

Fair Trade

laat je niet misleiden,

alles heeft zijn echte prijs:

de kogel in de doden,

de doden onder het ingestorte

huis, de terloopse schade

we worden dagelijks in de maling

genomen terwijl er anderen worden

vermalen: er is een ronkende

mallemolen die zijn prijs

bepaalt volgens een stijging

op een beurs, de voorkennis

van  uitbuiters en beulen

de bedragen van de schande,

wie betaalt ze uit:  heeft niet

alles met alles te maken,

zijn we niet zelf op koopjes uit

laat je niet verleiden, haal

geen kind in huis dat je aankijkt

met lege ogen, een geest die

nooit zal lezen waarom het water

schaarser wordt en grote vissen

nog steeds de kleinere vreten

is er vraag naar zijn aanbod,

zijn bedelblik, zijn ogenblik

op aarde en daarna zand erover

ter bevruchting van het land

alles heeft zijn ware prijs,

de enige die over waarde spreekt:

we ruilen dagelijks weelde

voor ontbering, kogels voor

een droom van vrede

heeft niet alles met alles

te maken:  de spelen om de macht,

de tedere spelen van vrede, wie zou

de nachten vrezen wanneer de dagen

hun ware handel  hebben volbracht

hommel

gons je boven deze woorden

zoals een hommel bladert

door een boek van korenbloemen

of schuw je de waarheid niet,

haar ogen die doden als

pistolen, ook als ze naderen

over de wegen van een droom?

zeker, wie lang wil leven

zal een vracht van leugens

op de schouder nemen,

waggelen zoals een dronken

hommel  weerkeert van zijn jacht

gons maar in verdwazing

je hebt het zoete lief, de waan

van ontkomen, de verleiding die

om alle tuinen leidt waar de wereld

sloom en sluw wordt buiten gesloten

zeker, wie zou van deze wereld

houden wanneer het open oog

de walging door je aders jaagt

zodat je waggelt als een volgepropte

hommel die zijn brommend toontje

gonst van ‘we gaan nu gauw naar huis’

de waarheid waarschuwt niet,

ze vuurt haar kogels af zonder

mededogen, geen huurmoordenaar

is zo trefzeker, zo genadeloos

wil je alles weten, het dodelijke

inbegrepen, of gons je suffend

puffend naar een zoete dwaasheid

om alle ogen te vergeten?

attitudeprobleem bij werkgevers

Karel van Eetvelt, de grote baas van Unizo, heeft zogezegd een taboe doorbroken. In werkelijkheid trapt hij een open deur in als hij stelt dat onze werkgevers een ‘attitudeprobleem’ hebben. Waarmee hij bedoelt dat ze niet geneigd zijn om jongeren in dienst te nemen en evenmin 50-plussers of allochtonen. En onze overheden doen niet beter: ze hebben nog minder dan 3% allochtonen in dienst.

Toch blijven alle opiniemakers hameren op het dogma van langer werken en loonlastenverlagingen.

Zou men niet beter beginnen met het enorme reservoir aan arbeidskrachten aan te spreken: mensen jonger dan 60 die al te graag zouden werken maar daartoe de kans niet krijgen?

Dit is een van de redenen waarom ik sympathiseer met de algemene staking van maandag: de huidige maatregelen zijn erg eenzijdig en de vakbonden doen er goed aan om een luid signaal te laten horen dat het anders kan en moet.

Zo zie ik deze staking: als een sterk signaal en volgens mij is het noodzakelijk als je bedenkt dat Voka en andere werkgeversorganisaties blijven emmeren over een aanpassing of zelfs afschaffing van de index.

Wie zelf geen verantwoordelijkheid opneemt – door allerlei kandidaat-werknemers bij voorbaat te weigeren – die heeft geen recht van spreken.

de haan 28 jan. 12

maffiagarnalen

- kijkend naar Vranckx op Canvas -

gewokte garnalen, ze glippen

knapperig over je tong; bezoekers

loven je kookkunst, je kruiden

uit een Oosters land

reuzengarnalen, reuzenfestijn

een reportage komt het feest

bederven: beelden uit Bangladesh,

boeren beroofd van hun rijstveld,

koeien vergiftigd door brak water

een dorpshoofd verzamelt er akten

de bazen kennen de baas: het slijk

der aarde dat de verkozenen des volks

mak houdt als zieke koeien

weer komt die zin naar boven

gevonden bij Dostojevski:

schuldig zijn we aan alles

jegens allen – en zeker wie weet

verspeelt zijn laatste excuus

deze wereld, spreek er niet van,

hij verscheurt ons in schaamte en walging,

alleen de schaamteloze voelt zich

hier thuis: de boerende buik,  in de ogen

de glimmende tekens van roofzucht en buit

Raskolnikov leerde bij Nietzsche: er zijn

meesters, er zijn slaven; de mens zal doden

als een god of verpletterd worden als insect

wik en weeg: kan je nog wokken

denkend aan Birma en Bengalen;

je bent bij de misdaad betrokken,

je kent de moraal van het lied,

de slotzin van alle verhalen

the winner takes it all

bedankt, Dimitri

nichtje Nicotine schopt jou

het bed uit, ze wil het laken dat

kleeft en kreukelt voor zich alleen

de daken glanzen in een gloed

van vermiljoen en daar is hij al:

de lijster Dimitri, hij jodelt

in zijn berk, zijn dagelijkse shot

een vouwladder van tonen, trouw

in evenwicht: ze klimmen al

trillend, dalen wat donker en sober

bedankt, verborgen Dimitri

Sjostakovitsj: we zijn beide

verslaafd, jij aan het schone,

de dichter aan zijn bederf

je hoort het trillen en het nichtje

lacht nu gillerig: neem een shotje

van mijn naam en laat nu Dimitri

zijn ode, zijn motet en madrigaal

van blije kluizenaar, zo trouw

aan zijn boom, zo nederig

in de grote wereld

dagelijks bij een gloed van

vermiljoen en scharlaken

neem je jouw dubbele shot:

een schop van nichtje Nicotine,

een druppel Dimitri en nog

eentje - terwijl als  dunne juffers

de bladeren dansen van wilg

en zilverberk, voltooit de slaap-

ontvluchte dichter het trage

sloopwerk van bederf – zelfs

Dimitri zwijgt soms om te zeggen:

volg je, hoe voorbeeldig ik sterf?

fries I en II

soms delf je zonder te weten

een fresco op, een brok van een fries

door lava bedolven

we komen toch allen als vreemden

uit een vorige wereld, we dragen

wel allemaal een Pompeï in

de  geheime lagen van ons hoofd:

een stad van lanen en baden

waar geliefden elkaar proefden

als  muskaatwijn en druiven, trossen 

genomen van een gouden schaal

toen spuwde de vurige aarde

de verduldige hemel in het gezicht

iedereen vluchtte of sloot zich op

en niemand ontkwam, de adem benomen,

de ogen gebarsten als blauwe druiven

we stolden als holtes die eeuwen later

door de verbeelding worden opgevuld:

poreuze gedaanten - geen lichaam

is mooier, daagt het voorbijgaan

zo uit als het betrapte in zijn kramp

een droom heeft ons gevonden

als scherven van een koepel:

vormen – geen schram kan ze

bederven, waar verf ontbreekt

vul je aan met vrees en wens

schimmen in het tweevoud

van retabel en tabernakel:

grisaille die gruwelt en oker

dat vloeit als de tederheid

zonder te weten kan je ons vinden

want je dromen zijn ouder dan

je zelf hebt vermoed: ze dragen

een scherf aan, stucwerk uit

een villa in een stad van lanen

en baden waar geliefden genoten

van muskaatwijn  en druif

en dan de aarde: ze spuwde

haar wraakzucht, en de goden

der afgunst namen dit offer aan

lezend in Dostojefski

- voor Luc de leraar -

o pathos van personages

op een Bühne in Petersburg:

verblind, betrapt door voetlicht

dat ze zelf hebben ontstoken

geen bestaan of het heeft

een verhaal van schade en

genade: de eerloze zoekt

zijn eer, de schaamteloze

ontvlucht zijn schaamte

zondaars zijn het en zonde

spettert uit  het vlak der spiegels

vrede komt nooit eerder dan

wanneer voorgoed de ogen worden

gesloten en de droomloze slaap intreedt

poseurs op brug en kade

in een stad van stroom en kanalen

versnipperd als een nooit

te lijmen blad, versplinterd

als ramen waardoor de stenen

van de wraakzucht vlogen

pathos, geen gevoel lijkt voldoende:

traan noch dronkenschap van vreugde,

een omhelzing moet wurgen, voetjes

worden gezoend, vertrapt of deemoedig

gewassen zoals de Godmens leerde

o de Bühne van Sint-Petersburg

in een boek van Dostojefski

je voelt de spiegelscherven snijden

door de huid van dronken vaders

je voelt de sneeuwvlokken smelten

wanneer zijn dochters aan de tering

van hun schande en onschuld sterven

pathos en pose bij Fjodor in Petersburg

geen spiegel heeft zo diep gezien in

de duisternis en ene lichtstraal van een ziel

geen stem kan zo razen over schade

en genade terwijl geweldig de Newa

stroomt, het smeltwater meevoert

uit al die zwijgende kanalen

als de rook om je hoofd

we mogen niet te helder zien

nergens daalt een hoofd in slaap

of naar een sluimer van vrede

of het heeft een sluier nodig,

een nevel van vergeving

als de rook om je hoofd

is verdwenen hou je weinig

over om te raden: kan het leven

deze naaktheid aan, zo beroofd

van waas en raadsel?

geen landschap ligt in rust

dat niet verborgen wordt

door schaduw: hoe schamel

is de blote aarde die haar

nood laat zien aan het scherpe

oog van  rechters – geen land

doorstaat de nacht tenzij het

languit en kalm mag ademhalen

onder een nevel van vergeving

als de rook om je hoofd

is opgelost dan sta je voor

het onoplosbare, al de spiegels

om je heen, de verdubbeling

van  de kluns en stuntel

neen, een sluier heb je nodig,

een gaas dat het gezicht verzacht

en een handpalm  langs je voorhoofd

die niet eens hoeft aan te raken,

alleen zijn aura zal volstaan

als een nevel van vergeving

kijk niet weg van Israël

Een groep politici van alle partijen lanceert een oproep om van de Holocaustherdenking een expliciete eindterm te maken in ons secundair onderwijs. Ik vind de bestaande omschrijving beter want die richt zich tegen elke vorm van racisme en xenofobie.

De oproep verwijst naar een onrustbarende enquête waaruit blijkt dat de helft van de allochtone jongeren in  Brussel antisemitisch denkt.

Hoeft men zich daarover te verwonderen? Ook deze jongeren kijken tv en zij zien geregeld beelden van het racistische machtsmisbruik in Israël. Ook zij zien zionistische fanatici bezig die staan te schreeuwen: ‘Dood aan alle Palestijnen’.

Mijn sympathie gaat uit naar alle slachtoffers van racisme, xenofobie en vooral van machtsmisbruik. Want het racisme zelf is een mentale ingesteldheid of een primaire reflex die je nooit helemaal zal kunnen doen verdwijnen: het is latent in ons allemaal aanwezig, laten onszelf niet mooier voordoen dan we zijn.

Veel zichtbaarder  en grijpbaarder is het machtsmisbruik: dat blijkt uit zeer concrete daden en daartegen kun je in alle duidelijkheid stelling innemen. Ik verwacht dan ook van iedereen die verantwoordelijkheid draagt dat die elke vorm van machtsmisbruik aan de kaak zal stellen en tegengaan.

Slachtofferschap op zichzelf maakt je nog niet moreel superieur. De Palestijnen in Gaza en op de West Bank zijn niet moreel superieur omdat hun gronden worden gestolen of hun huizen worden plat gebombardeerd. Op een analoge manier zijn de joden niet superieur omdat zij behoren tot een volk dat de meest perverse misdaad heeft ondergaan uit de moderne geschiedenis. Waar het op aankomt is wat je doet met je slachtofferschap. En als dat revanchisme is en dan nog revanchisme tegen een ander volk dat met de perversiteit niets te maken heeft gehad, dan heb ik daar alleen maar misprijzen voor.

Men mag in het onderwijs urenlang, zelfs een heel jaar door prediken tegen het antisemitisme, maar als de tv-beelden uit Israël even wraakroepend blijven, dan zullen onze mooie woorden niets uithalen. De vraag is dan ook welke stelling ons land , onze gezagsdragers en de vertegenwoordigers van de joodse gemeenschap in België en Europa innemen: blinde solidariteit met Israël, ongeacht wat daar  gebeurt, of solidariteit met de machtelozen en een scherpe veroordeling van het machtsmisbruik, indien mogelijk door het opleggen van sancties.

Ik ben ervan overtuigd dat ook de allochtone jongeren uit Brussel en Antwerpen gerechtigheid willen, maar wat ze niet willen is  eenzijdigheid of exclusiviteit, een exclusiviteit die is ingegeven door onze historische schuldgevoelens. Als wij Europeanen ons in het verleden  hebben bezondigd aan schuldig verzuim zo niet aan medeplichtigheid, dan doen we dit ook in het heden als we niet duidelijk en ondubbelzinnig neen zeggen tegen  de zionistische ontsporingen.

de haan 27 jan. 12

kom van vrede

windstil. zoals grote handen

zich winden om de warmte

van een kom, zo stevig

omsluiten de beukenhagen

deze luisterende tuin

een kom van vrede

licht wordt uitgestrooid

als korrels rijst: lang leve

de witte sluier die schuimt

over de rand, mousseline

van een guirlande d’amour

een lijster beklimt de hoogte

van zijn tonen, als gele

theeblaadjes drijven de brede

harten van de catalpa

de jonge berken schuiven

als koffielepeltjes in de kom

ze  roeren de stilte om

alsof daarboven een onzichtbare

mond wacht om te drinken

nog geen kuch in de ochtend

alleen  dat vrolijk gehuppel

in   het lied van een lijster

gedempt door de hagen

een kom van vrede

in gedachten hou je ze vast

je ruikt en luistert

op je handen rust nu

de bodem van porselein:

laat dit beeld niet los

je bent verantwoordelijk

voor een windstille vrede

die huivert in een tuin

kom van vrede

windstil. zoals grote handen

zich winden om de warmte

van een kom, zo stevig

omsluiten de beukenhagen

deze luisterende tuin

een kom van vrede

licht wordt uitgestrooid

als korrels rijst: lang leve

de witte sluier die schuimt

over de rand, mousseline

van een guirlande d’amour

een lijster beklimt de hoogte

van zijn tonen, als gele

theeblaadjes drijven de brede

harten van de catalpa

de jonge berken schuiven

als koffielepeltjes in de kom

ze  roeren de stilte om

alsof daarboven een onzichtbare

mond wacht om te drinken

nog geen kuch in de ochtend

alleen  dat vrolijk gehuppel

in   het lied van een lijster

gedempt door de hagen

een kom van vrede

in gedachten hou je ze vast

je ruikt en luistert

op je handen rust nu

de bodem van porselein:

laat dit beeld niet los

je bent verantwoordelijk

voor een windstille vrede

die huivert in een tuin

afzondering, een apologie

vrienden, vaak heb ik gezwegen

en meer nog ben ik weggebleven

toen een tafel op me wachtte

of een zetel al veerde onder

mijn afwezig gewicht

maar zieke dieren naderen niet,

ze zonderen zich in een stilte af;

ze zoeken de sneeuw op of het moeras

die zich voorgoed over hen ontfermen

een trotse geest die wil niet kermen,

hij sluit geluiden uit, hij sluipt

naar het duister waarin hij opgaat

als een schaduw in een schimmenrijk

vaak ontbraken de woorden en meer

nog het vertroostend licht, de bundel

stralen die om je haren danst zoals

Sjiva veelarmig in zijn kring van vuur

meest van al verstarden de ledematen,

de lenigheid van het bewegen: niet eens

tot aan de boomgrens met zijn sneeuw

kon de moede geest zich slepen

hij bleef in pezen en zenuwen verward

als een kever die wegduikt onder schilden

als een larve verwant aan neten die

kleverig wachten op hun metamorfose

in de schemer van de smerigste spleten

sledehond

als een span sledehonden

die uithijgen na hun tocht

zo druisen ruig de kruinen

je wordt er rustig van

je bent nu  zelf een zuiver

dier dat neerligt in de sneeuw

honden janken als ze dromen

ondanks de zomer loop je

door een decembernacht

de Bunt is duister, alleen

de sloten glanzen als

brede linten van satijn

je draagt een zeildoek

en voor je uit verkent

je herdershond de weg

jij volgt maar, volgt

maar  in blind vertrouwen

je zal behouden aankomen

bij de hoge dijk, de Schelde

zal geweldig zijn, met zware

baren op de stenen slaan

alsof het water een kracht

heeft  groter dan orkanen

omstandig druisen de kruinen

en jij droomt van glanzen

alsof je  uithijgt in de sneeuw

en een stuurman op de slede

staat, een hand die jou zal leiden

lijster

je bent al vroeg uit bed

je wil de lijster horen

lustig geborgen in zijn berk

de junizon beklimt de daken

je bent met twee, de anderen

slapen, je luistert in een loge

boven een lege zaal: de lijster

brengt zijn solo, zijn dagelijks

madrigaal en hosanna in den hoge

hosanna, lieve lijster, hou

je tonen hoog, verscholen

door het loof van jonge bomen

die jou bijstaan met violen

de morgen trilt van tremolo’s

uit  de bladeren van een berk

je hoeft alleen te luisteren

wat aandacht is het halve werk

dan de woorden, ze bootsen na,

ballen gezangen samen, een stroeve

strofe moet nu vloeien: doe

de lijster na, het kwelen van

een madrigaal, blijf het uren

spelen, jij, metalen nachtegaal

vroeg uit bed mag je de lijster

horen, verscholen in zijn berk:

hij leert jou te verpozen, de tuin

die welft nu als een kerk

essays van Joseph Brodsky

- ‘het geheugen is de bondgenoot van het vergeten’ –

het laatste wat je ouders jou leren

is hoe je dood moet gaan, beweerde Josif

Brodski – hij heeft  ze nooit zien sterven

tenzij dagelijks een beetje in een flat van

anderhalve kamer: de buren herkenden ze

aan scheten en liefdeskreten door een muur

van triplex, de beste waren schimmen die

schreven in een nauwelijks betere tijd:

Poesjkin, Dostojevski

een kind, beweert Joseph Brodsky,

is een estheet: het ondergaat de schoonheid

van gebaren, de glans op koppelriem en theeservies –

zijn ogen nemen scherper waar dan de vaardigste

fotograaf en nooit bederft een waas de beelden in zijn hoofd

hij vertelt het in een vreemde taal, Josif Brodski,

alleen de woorden die zijn ouders nooit gesproken

hebben, kunnen ze doen verrijzen:

geesten koesteren hun idioom

we hadden geluk, bezwoer zijn vader, om als Jood

te overleven – bij alle gevels in pastel kende hij

de namen  van bewoners die verdwenen: onder

de modder van een loopgraaf, in de barakken van een kamp

kan een kind verrijzen wanneer een oudere man zijn jeugd

beschrijft: lopend over een promenade aan de hand van vader

met de grote ogen van verbazing of staande voor een aanrecht,

de kin gesteund op een rand, moeder helpend bij de vaat of groter

al doende dat hij aan het lezen is bij het zingen van haar Singer?

ik ben nu ons gezin, vat Brodsky alles samen, de som

van afgestorven delen: het geheugen vist details op uit het slib

van een rivier, het is een map waarin de bladen door elkaar zitten

en de meeste zijn onleesbaar – willekeurig is het geheugen,

het bewaart wat het belieft: wat jou verheugd heeft,

zegt Brodski, maar meer nog, al ben je de reden vergeten,

datgene wat jou onnoemelijk heeft gegriefd

gedwongen sterilisatie

In Oostende heeft een zwakzinnige moeder haar baby gedood. Dit fait divers werd dinsdag in Reyers Laat aangegrepen om een discussie te voeren over gedwongen sterilisatie bij zwakzinnigheid.

Ethicus Etienne Vermeersch is er een voorstander van. Zijn argumentatie: ‘De kinderwens is niet altijd primordiaal; ieder kind heeft het recht om niet in het ongeluk geboren te worden.’

Professor mensenrechten Eva Brems  ging uit van de juridische kant; ze verwees naar de bestaande wetgeving en naar de jurisprudentie: ‘Gedwongen sterilisatie is een onaanvaardbare aantasting van de lichamelijke integriteit.’

Jammer genoeg ging zij weer eens de feministische toer op door te zeggen: ‘Waarom heeft men het nooit over de sterilisatie van mannen?’ Ik vond deze uitbarsting nogal hysterisch want deze ingreep wordt ook bij mannen weldegelijk overwogen.

Ik ben geneigd de kant van Vermeersch te kiezen, steeds volgens het principe van de keuze voor het kleinste kwaad: het is inderdaad een aanslag op de integriteit maar de gevolgen van een moeder- of vaderschap zouden nog erger zijn.

Een concreet voorbeeld. Ik ken een gezin  dat erfelijk belast is met het fragiele X-chromosoom. De symptomen zijn lichamelijk zichtbaar door grotere lichaamsdelen, maar belangrijker zijn de psychische of intellectuele kenmerken. Deze patiënten functioneren in het algemeen als een vijfjarige; ze kunnen lezen noch schrijven; ze hebben geen oriëntatie in de tijd of in de ruimte; zij kunnen geen initiatief nemen en geen beslissingen. En dikwijls zijn ze zeer angstig. Hun gedrag kan misleidend zijn: meestal zijn ze erg zachtmoedig en lief voor kleine kindjes wat je in de verleiding brengt om in hen een goede vader of moeder te zien.

Doch als ze niet eens voor zichzelf verantwoordelijkheid kunnen dragen, hoe zouden ze dat dan kunnen voor hun kind of kinderen? In feite zou vruchtbaarheid een omkering van de natuurlijke situatie opleveren: hun kinderen zouden voor hen moeten zorgen.

Ik geloof dus dat je in dit geval moet opteren voor sterilisatie, in het belang van het nieuwe leven. Bovendien beseffen deze patiënten niet eens dat ze zelf kinderloos zijn: om het even welke baby is hen even lief.

Het is een delicate kwestie zoals elke ingreep die draait om leven en dood. Maar zoals Vermeersch zegt heeft elk kind recht op ouders die het degelijk kunnen verzorgen en opvoeden. Niet zozeer om misdaden te voorkomen maar om een ongelukkig of kansarm bestaan voor te zijn.

de haan 26 jan. 12

De Koolputten

treurnis, hoe kon het gebeuren:

deze bleke schone weg gekrabd

uit het geheugen van ons dorp,

weggehakt alsof dat geheugen

een Pravda is waaruit

het ware is verdwenen

zag je hoe de gevels schenen

in de nacht en oprezen

als een weerspiegeling

bij hoog water

zag je hoe ze schitterden

wanneer ze door sneeuw

werden omgeven

er werd ooit steenkool gelost

wie zou het geloven

nu de kade overwoekerd is

er liep een steegje

van schamele huisjes op een rij

waar een schilder woonde

ook een weggehoonde

treurnis want zo graag

ben ik daar aangekomen

het  leek de statige toegang

tot ons dorp van dromen, een point

de répérage, een lichtbaken

bij mist en duisternis

jaren heeft het leeg gestaan

alle ramen open, een blote schone

onder de maan  en toen

moest het gebeuren: een sloper

is gekomen met kraan en hamer

kamer na kamer moest

eraan geloven  zoals de lage

huisjes werden omgeslagen

als beschimmelde bladen

van boek gevonden

na een overstroming

ach, de Pravda van ons dorp:

ze wil onze geschiedenis vergeten

als een dodelijke zonde

maar wie heeft op de dijk gezeten

in een wolkenloze nacht

wanneer de Koolputten leken

te drijven op de hoge Durme

zo toch moest de woning blijven:

een bleke schone doch standvastig

bij storm, een gedenkteken

aan de glorie van de kade

aan de aken en hun lasten

aan de tram die daar moest oversteken

toen we de havenstad bezochten

als waren wij haar gasten

amateurdichters in De Morgen

Om te beginnen proficiat met de literatuurkatern van woensdag: eindelijk worden er drie gedichten integraal afgedrukt zodat ik kan zien hoe goed mijn dorpsgenote Hilde van Cauteren schrijft.

Wat me echter mateloos stoort is de begeleidende tekst over de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd: ‘Voor het eerst mochten ook Vlaamse amateurdichters meedoen.’

Wat zijn in de kunsten amateurs en wat zijn professionelen? Hangt dit uitsluitend af van een officiële erkenning? Wat zou je in dat geval moeten zeggen van Vincent van Gogh die tijdens zijn hele leven slechts een enkel klein schilderijtje verkocht, of van Paul van Ostaijen die één keer een subsidie kreeg?

Je kan de vergelijking maken met de Canvascollectie die ook voor ‘amateurs’ is bedoeld. Tijdens interviews stel je dan vast dat velen onder deze kunstenaars gepassioneerd met hun vak bezig zijn.

Dit lijkt me de kern van de zaak: een echte kunstenaar is dagelijks met zijn vak bezig, hij doet het met passie en gedrevenheid en met bekwaamheid. Of die bekwaamheid een officiële erkenning krijgt, doet niet ter zake. Het mogen toch niet alleen de kunstpausen, museumdirecteurs en uitgevers zijn die bepalen of iets al dan niet kunst is?

Men zou kunnen tegenwerpen dat een professionele dichter ervoor gekozen heeft om van zijn pen te leven. Maar in werkelijkheid bestaat er in ons taalgebied zo niemand: van poëzie kan je in Vlaanderen en Nederland niet leven. Of je moet zwaar gesubsidieerd worden zoals Leonard Nolens en dan nog: ook Nolens moet er allerlei ‘schnabbeltjes’ bij nemen zoals vertaalwerk.

Mijn conclusie is: laten we met een open geest kijken naar het gepresenteerde werk, zonder enige vooringenomenheid en zonder eerst te kijken of dit werk wel een ‘imprimatur’ heeft gekregen van officiële instanties.

Laten we bereid zijn om ons te laten verrassen door de kwaliteit. Dat is uiteindelijk de enige norm: verstaat deze kunstenaar zijn of haar vak, of niet?

de haan 25 jan. 12

rokende kinderen in Reyers Laat

Een mooie Belgische fotografe heeft de Britse pers gechoqueerd met foto’s van rokende kleuters. De foto’s zijn met opzet ouderwets gemaakt: ovalen cadrage, bijkleuringen met sepia en andere pasteltinten. De kleuters roken niet echt: de rook is er met Photoshop aan toegevoegd.

Iedereen aan tafel in Reyers Laat vond deze afbeeldingen best mooi en dat zijn ze ook. De modellen zijn met zorg aangekleed en gecoiffeerd zodat ze lijken op sterren uit de vroege twintigste eeuw.

Mij doen de prenten een beetje denken aan de postkaarten van hondjes met een zonnebril: naïeve zielen vinden ook deze kiekjes schattig en we mogen aannemen dat de fotografen niet zullen vervolgd  worden wegens dierenmishandeling. Het tegennatuurlijke is met andere woorden niet noodzakelijk onaanvaardbaar.

Ethicus Etienne Vermeersch verklaarde wel geschokt te worden door competities voor kinderen zoals Eurosong for Kids. Ik deel zijn ongenoegen, maar zeg dan: mensen, zet het toestel uit of zap naar een andere zender. Vermeersch wil zoiets verbieden, maar het is zo moeilijk om hierin consequent te zijn.

Bijvoorbeeld, de fotografe had haar kleuters gevonden via een modellenbureau. Zoiets verbaast me, ik had nooit gedacht dat het bestond: een modellenbureau voor kleuters.

Stel je voor dat je een uitzonderlijk mooi kind hebt, ga je dan daarmee naar een modellenbureau?

De kern van ethische kwesties is volgens mij de pijn of het lijden: lijden deze kinderen daaronder? Ik acht het mogelijk dat de verliezers bij competities zoals Eurosong for Kids ontgoocheld zijn in die mate dat de ontgoocheling een trauma kan veroorzaken: dat hangt af van de begeleiding. En de winnaars kunnen vedetteallures krijgen waardoor ze onuitstaanbaar worden. Daarom zijn deze competities volgens mij te vermijden.

Maar zolang kinderen zich amuseren bij het nabootsen van volwassenen is er niets aan de hand en dan hangt de appreciatie af van jouw persoonlijke smaak.

de haan 25 jan. 12

de poëzie als economisch product

Een nieuwe cultuurkatern bij De Morgen en er is zowaar aandacht voor de poëzie, zij het dan alleen voor het economisch aspect ervan.

Boek.be stelt vast dat de verkoop met bijna 60% is achteruitgegaan. Ik schrijf al jaren dat de marktwaarde van de poëzie in Vlaanderen het nulpunt benadert. Deze stelling werd altijd tegen gesproken door te wijzen op het aantal nieuwe publicaties. Maar nooit werd van deze nieuwe dichtbundels gezegd hoeveel exemplaren ervan werden verkocht.

Er is iets raars aan de gang in Vlaanderen. Als je snuistert op het internet dan merk je wel dat er enorm veel poëzie wordt geschreven en ook gelezen. Maar ze kopen is een brug te ver.

Daar zijn allerlei verklaringen voor: inherente zoals de moeilijkheidsgraad van de eigentijdse poëzie, maar ook externe zoals de promotie of beter gezegd het gebrek aan promotie.

Ik zal nog maar eens herhalen dat een kwaliteitskrant de opdracht heeft om het literaire koopgedrag te stimuleren. Toch als het waar is wat Geert Joris van Boek.be schrijft:

‘Poëzie is een hoeksteen van de literatuur (…) We moeten dat genre absoluut in de markt houden.’

Hoe doe je dat als kwaliteitskrant? Toch niet alleen door wekelijks een korte recensie te publiceren, dat lijkt me een gemakkelijkheidoplossing.  Op zijn minst in de boekenkatern zouden integrale gedichten moeten afgedrukt worden zodat de lezers zelf kunnen oordelen of ze een bundel in huis wensen te halen. En eigenlijk zou er elke dag een gedicht in de krant kunnen staan: zoveel ruimte neemt het niet in beslag.

Ik heb al dikwijls gepleit voor een echte literaire bijdrage, gewijd aan het kortverhaal en de poëzie, eventueel aan te vullen met een portfolio van een fotograaf of plastisch kunstenaar.

Je moet als kwaliteitskrant stelling durven in te nemen: je promoot iets omdat je gelooft in de noodzaak ervan, of je promoot het niet omdat je het als overbodig of ongewenst beschouwt.

Mij is het na zo vele jaren nog altijd niet duidelijk of De Morgen in de noodzakelijkheid van de poëzie gelooft.

de haan 24 jan. 12

korenbloemen 2

zaadjes van een cent:

veel meer hoef je niet

uit te geven voor een meer

dat zachtjes deint in de zoom

van een tuin – voeg daar gratis

een lijster bij, trouwe bezoeker

van een zilverberk: hij jodelt

zijn lofzang op de zon en jouw

woord moet rijmen,  zaden

rapen  die als beeld verschijnen

hoeveel zomers heb je nog

te gaan, hoeveel lijsters mag je

nog beluisteren - bekommernissen

waar een korenbloem van zegt:

zwaai nu maar, gebaar als golven

bij de duinen, bruis als een boom

die zich aansluit bij duizend kruinen

een bos dat wiegt en wemelt

zoals de wieren in zee: daar

ben je ooit vandaan gekomen

als een zaadje zonder ogen,

zonder besef van zijn bestaan

kom, laat je woorden zwaaien

als korenbloemen voor een raam

zo blauw, en zo blijmoedig de lijster

en geen van beide bekommert zich

om het blijven van hun naam

Blue Pelicano, 20 años despues

die nacht in Nicaragua

onder het dropzwart van de tropen

o de Blue Pelicano waar

de rasta’s kwamen om hun reefer

je zat aan de overkant  onder

de lampions van een bar

in je bord een baars uit het meer

van Managua - opeens die stem,

een bedeesde fluistering:

comprame una cerveza

hoe bars heb je geklonken:

mas tarde - uit meer woorden

bestond jouw Spaans toen niet

je zag in de ogen van de barmeid

de lichtflits van een waakhond

en over je rechterschouder

de jurk van een wit communicantje

met pofmouw en ruches

het poezelig dons op een onderarm

even heeft ze de rug van je hand

beroerd en weer was ze verdwenen

en voor eeuwig bleef de open vraag:

wat heb je toen ontweken, het mes

in een favelasteeg, het struikelen

op de drempel van een hemel

comprame una cerveza

meer hoefde je niet te doen,

gewoon een wenk, een woordloos

welkom, zo doodgewoon als

doden opstaan op de derde dag

niets is zwarter dan een tropennacht

en geen contrast kan feller:

de boeven op de loer

de  streling van een hoertje

schuw en nauwelijks veertien

en jij die de jaren af blijft tellen

om haar daar weer te zien

hasta luego, Blue Pelicano

 Taaltip: collega(-)bestuurder

In collega-bestuurder, collega-topsporter, collega-Statenlid, enz. hoort een streepje te staan. Het gaat telkens om een collega die een bepaalde functie bekleedt. Iets vergelijkbaars geldt voor assistent en leerling in bijvoorbeeld assistent-arts ('een assistent die zijn werk doet onder de leiding van een ervaren arts') en leerling-verpleegkundige('een leerling die wordt opgeleid tot verpleegkundige').

In bijvoorbeeld collegateamuitje ('uitje van een team van collega's'), assistentfunctie ('functie van assistent') en leerlingvolgsysteem('systeem om leerlingen gedurende hun schoolcarrière te volgen') is het streepje niet verplicht. Er mag wel een streepje worden ingevoegd, maar dat is dan alleen voor de duidelijkheid.

Het meervoud van collega-bestuurder is collega-bestuurders: het laatste deel van het woord krijgt de meervoudsuitgang. Het is ook assistent-artsen en leerling-verpleegkundigen.

(Onze Taal)

chronische pijn

Een ‘gezondheidseconoom’ heeft berekend dat de maatschappelijke kost van chronische pijn 10 miljard euro bedraagt. (zie De Morgen van maandag 23 januari 2012)

Wat is het doel van deze rekening: wil hij de pijnpatiënten een schuldgevoel aanpraten?

Wat mij stoort is zijn commentaar of conclusie: we kunnen slechter omgaan met pijn.

Ten dele is dat waar, natuurlijk: vroegere generaties waren harder – dat heb ik gemerkt aan mijn eigen vader.

Maar iedere pijn is anders en iedereen zal zijn pijn anders beleven. Trouwens, om te kunnen zeggen hoe intens een pijn is moet je hem zelf gewaarworden: een buitenstander, ook een dokter, kan enkel observeren maar zich helemaal inleven dat gaat niet.

Mijn stelling is duidelijk: chronische pijn is een handicap zoals het missen van een ledemaat of het uitvallen van een vitale functie.

Ten gevolge van mijn chronische rugpijn heb ik vroeger moeten stoppen met lesgeven en de pijn bepaalt hoelang ik hier aan dit klavier kan blijven zitten en schrijven.

Het belangrijkste is echter het sociale: je zegt ontmoetingen af of kunt afspraken niet na komen. Omdat mijn onderrug vooral protesteert bij het zitten, kan ik niet meer naar de bioscoop (en ik ben altijd een cinefiel geweest), niet meer naar het theater of een dansvoorstelling. Museumbezoeken moeten worden ingekrompen. De krant lezen gebeurt rechtstaande aan een pupiter wat je ook geen uren kan volhouden.

Ik schrijf dit niet uit zelfbeklag maar omdat ik begrip wil vragen voor de menselijke kost van deze chronische kwalen: er zijn mensen die er erger aan toe zijn en die komen tot ‘vermijdingsgedrag’ en zullen op de duur hun activiteiten beperken tot een absoluut minimum.

Gezondheid heeft geen prijs, heb ik altijd gedacht, net als de liefde en de vriendschap: moeten we straks ook spreken van een liefdeseconoom?

Dit neemt niet weg dat met pijnstilling op een verstandige en zuinige manier moet worden omgesprongen in het belang van de patiënt zelf, want de meeste pijnstillers lokken gewenning uit zodat ze op de duur niet meer werken. En blijven bewegen is de goedkoopste therapie.

Al is het voor een buitenstaander moeilijk in te schatten hoeveel mentale kracht het kost om te blijven wandelen, fietsen, zwemmen en zo meer. En dan heb ik het nog niet gehad over de pijnpatiënten die uit noodzaak moeten blijven arbeiden:  de belasting die voor anderen vanzelfsprekend is, betekent voor hen een beproeving.

Maar wellicht heeft een gezondheidseconoom daar geen cijfers voor. Zijn we aan het evolueren naar een samenleving waarin van iedereen het rendement en het kostenplaatje zal worden berekend?

de haan 23 jan. 12

land van belofte

Nietzsche schreef: alleen

een mens kan beloven,

hij toont een uitzicht

en leidt jou  betoverd daarheen

alleen de mens is schepper

van de mens, er bestaat geen

hogere macht, je wordt als

mogelijkheid geboren en bouwt

aan je leven als aan een stad

omgeven door wijngaarden

die nauwelijks in blad al

van het feestmaal doen dromen

gestalten in een landschap:

de ene doorzichtig en roze,

een engel op doortocht, de duistere

onbuigzaam, een paal in de nacht

en weids voor ze uit ligt  de vallei

van vermoeden en weelde, de engel

wijst de weg, de donkere versteent

en weigert de stap – geloof

de mens maar in zijn vermomming

van engel: deze  dalen bestaan achter

het  lava van kale heuvels, voorbij

de woestenij,  rijst  op en zijgt neder

hun turkoois en smaragd  als

een haven, een vreedzame zee

ga dan maar door het lege landschap,

paden ontstaan door er voortvarend

over te gaan, je bent zelf de engel

die ziet waar ze lopen – wandel nu

verder op vaste voet, daar wacht

de verhoopte die je al eens vroeger

in een droom hebt ontmoet

familiealtaar

vader, een schrijn

van woorden heb ik u gemaakt

en hoe pover ook

ze zijn de uwe

gefluisterd en soms uitgebraakt

ik draag ze op

zoals men wierook zwiert

en spijkers slaat

in houten poppen

schuwe woorden en ook

brutalig om de steen te breken

van uw zerk, en tedere

om uw duiven op te laten

een zanger wou ik zijn

en zoet gevooisd en meester

in chagrijn: langs de straten

zou ik staan met de smartlap

van uw leven, elke strofe

geschilderd op een doek

vader, het is een altaar

dat ik zoek, een stenen tafel

waarop men beelden bijzet

en stapelt wat moet branden

en zeker heb ik aan

een vrouw gedacht

zoals mij is bijgebleven:

een bleke wang met sproeten

was zij de leidster in uw leven

een wezen dat zacht kon stralen

een lichaam dat week kon beven

en toch een ster om op te varen

aan haar draag ik deze woorden op

verschroei ze op uw altaar

en daarna snij ik weer een pop

eentje die gij wenen doet

zoals dat ging met haar:

soms bang, soms bitterzoet

met een spijker in de krop

bloemlezing Hamse verhalen en gedichten

Ik ben begonnen aan een bloemlezing van mijn Hamse verhalen en gedichten. Emeritus professor A.M. Musschoot heeft al toegezegd er een voorwoord bij te schrijven. Dat geeft mij moed om ermee door te gaan want het is een lastig karwei.

Ik zal hier dus af en toe een Hams gedicht plaatsen: verschiet niet als er een dialectwoord in voorkomt zoals tingelen = brandnetels.

de haan 22 jan. 12