de vader van Robert Fisk

In het algemeen ben ik een groot bewonderaar van het werk van Robert Fisk, maar wat hij zegt in zijn ‘Elfnovemberlezing’ (zie De Morgen van 12 november) stelt me teleur.

Willen we iets begrijpen van de slachtpartij van 1914-18 – voor zover het onvoorstelbare te begrijpen is – dan moeten we terug naar de jaren die eraan vooraf gingen. En dat doet Geert Mak in ‘De eeuw van mijn vader’ op een schitterende manier. Hij heeft het over een tijdperk van jeugdige overmoed, opgeklopt testosteron, stelselmatige overbewapening en opgefokt patriottisme.  Hij onderstreept dat de soldaten die in 1914 naar het front trokken in een jubelstemming waren alsof ze ‘naar een picknick gingen’. Kortom, de verdwazing regeerde.

De vraag is dan ook wat we hiermee kunnen aanvangen en wat we bijvoorbeeld moeten denken van de voortdurende verering voor de helden van de Eerste Wereldoorlog. De meest gretige bezoekers van de  oorlogskerkhoven in de Westhoek  zijn zonder twijfel de Britten. En tegelijk stellen we vast dat de Engelsen als eerste klaar staan om deel te nemen aan een oorlog, zelfs voor een paar totaal irrelevante rotseilandjes zoals ten tijde van de Falklands.

Ik ben zelf getuige geweest van een ‘studiebezoek’ van Engelse scholieren in de buurt van de Kemmelberg: de orgie van vernielzucht werd door de begeleidende leerkracht verteld als een spannend avontuur met de strategische en tactische vindingrijkheid van een voetbalwedstrijd.

Voed je zo jonge mensen op tot een afschuw voor de oorlog?

Naar mijn mening zitten we grondig fout  met onze heldenverering. De ware helden zijn al diegenen die tot het laatste moment zich ingespannen hebben om de slachtpartij te voorkomen. Ik heb het dan over  intellectuelen en kunstenaars zoals Frederik van Eeden, Sigmund Freud en Jean Jaurès. En ten tweede de soldaten van beide kanten die bij de eerste Kerstmis van de zogeheten ‘Groote Oorlog’ elkaar in de armen sloten en helemaal geen zin meer hadden om verder te vechten. Ze moesten door hun officieren afgedreigd worden om de wapens weer op te nemen.

Daarom zouden we twee dingen moeten doen. We zouden alle straatnaamborden die verwijzen naar de generaals en maarschalken van Wereldoorlog I moeten verwijderen en vervangen door de namen van antimilitaristen. De legeraanvoerders (en regeringsleiders) van 14-18 waren massamoordenaars en dat mogen we in alle duidelijkheid leren aan de jeugd.

Ten tweede zou er een monument mogen komen voor de Bekende Deserteur(s), liefst een deserteur van beide partijen. We zouden de mensen mogen eren die hebben geweigerd te participeren aan deze misdadige waanzin. Alleen zo kunnen we een attitude bevorderen die de bevolking bijbrengt dat oorlog of militaire interventie het uiterste middel is dat slechts zeer uitzonderlijk en om weloverwogen redenen mag worden aangewend. Het zou ons kunnen leiden tot een bezinning over  het voortbestaan van de Nato: heeft deze organisatie nog enige zin in een geglobaliseerde wereld waar de mensenrechten eventueel zouden moeten verdedigd worden door een interventiemacht  van de UNO, in naam van de mensheid en niet in naam van enkele machtige landen?

De soldatenkerkhoven in de Westhoek en in Noord-Frankrijk zijn om met Berthold Brecht te spreken veel te esthetisch: ze stimuleren eerder de romantiek dan het kritische denken.

Het is aan intellectuelen als Robert Fisk om de leugens te ontmaskeren en ons zo te behoeden voor een eindeloos vervolgverhaal van destructieve verstandsverbijstering.

de haan 12 nov. 09

algemeen rookverbod horeca

De Senaatscommissie Sociale Zaken heeft ingestemd met een algemeen rookverbod in alle horecazaken vanaf januari 2012.  In afgescheiden ruimtes zoals tenten zou het wel nog mogen.

Ik vind deze maatregel halfslachtig en hypocriet. Indien men met medische bewijzen in de hand kan bewijzen dat niet enkel het roken maar ook het passief meeroken levensgevaarlijk is, dan dient men tabak te behandelen als iedere andere levensbedreigende drug. Haal tabak dan van de reguliere markt, net als crack, heroïne en andere verdovende of hallucinogene middelen.

In de logica van dit eerste punt zit de hypocrisie erin dat de overheid zich gedraagt als een drugdealer die volgens een recente schatting jaarlijks 2 miljard verdient aan de verkoop van tabakswaren. Daarmee wordt de roker behandeld zoals vroeger de prostituees: ze worden op alle mogelijke manieren gepest en de duvel aangedaan, maar ze moeten wel taksen betalen voor hun ongewenste gedrag.

De overheid zit duidelijk gewrongen tussen bekommernis om de volksgezondheid en financieel eigenbelang. Het zou de politici sieren mochten ze eindelijk eens een principiële keuze maken.

Ik zal het maar bekennen: ik ben sedert een tiental jaren betrokken partij geworden. Precies daardoor weet ik uit ervaring dat een rookverslaving zoals elke verslaving het tegendeel is van vrijheid: rookverslaafden doen soms de gekste dingen om aan hun drug te komen en bij derving van de nicotineprikkel voelen ze zich bijzonder onbehaaglijk. Het lijkt wel een beetje op een ‘cold turkey’.

Voor wie het niet heeft begrepen: een verslaving is het tegendeel van vrijheid. Men kan dus in naam van de vrijheid bezwaarlijk een verslaving verdedigen. En toch voel ik me ongemakkelijk bij de pestmaatregelen van de overheid, misschien is dat louter mijn rebelse natuur. Naar mijn mening staat de wetgever voor deze fundamentele keuze: ofwel de verkoop van tabakswaren integraal verbieden en daarmee de twijfelende verslaafden over de streep trekken, ofwel de verslaafden de kans gunnen om samen te komen in horecazaken waar de uitbater zelf ervoor kiest om het roken toe te staan. Dit is de liberalisering van de markt waar men in andere discussies zo dol op is. Elke oplossing daartussenin is niets anders dan van de roker een paria maken, een pestlijder die op alle mogelijke manieren mag gepest worden.

de haan 12 nov. 09